2022 yılı sonuna kadar projenin TEDAŞ geçici kabulü yapılması hedeflenmiştir. Çalışmalar bu kapsamda sürmektedir. Geçici kabul sonrasında teknopark projesinin de ilk aşaması tamamlanmış olacaktır.
Projede 2 adet 500 kW rüzgar türbini tümüyle milli teknoloji ile tamamlanmış ve devreye alınmış olacaktır. Türbinler kurulu gücün %10 oranında PV paneller ile birlikte hibrit olarak çalışacaktır. Ayrıca ilerleyen safhada 250 kW enerji depolama sistemi de proje kapsamındadır.
MİLRES Yönetim Kurulu Başkanımız Ahmet Cem Yalçın ve MİLRES yöneticileri ile sanayi-üniversite iş birliği kapsamında, DEPARK/DETTO ile bir araya geldik. Teknik analizler ve proje kapsamında, akademisyenler ile çalışma kriterlerini değerlendirme fırsatı bulduk. MİLRES A.Ş. Yönetim Kurulu Başkanımız Ahmet Cem YALÇIN; DEPARK’ın MİLRES ile Ar-Ge süreçleri için güçlü bir iş birliği içinde olduklarını belirterek; orta ve yüksek güçteki türbinlerin üretiminde, özellikle tasarım doğrulama çalışmalarındaki akademik bilgi seviyesi ihtiyacına, Dokuz Eylül Üniversitesi’nin akademisyenleri ile bir araya gelerek çözüm üretileceğini belirtti ve “MİLRES Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş.’nin ana hedefi, projenin hızla bir fabrika yatırımına dönüştürülmesi ve ülkemize kazandırılmasıdır. Balıkesir Dursunbey OSB deki Fabrika yatırımının finansmanı amacıyla MİLRES-Girişim Sermayesi Yatırım Fonu kurulmuş ve tümüyle milli teknolojiye dayalı yatırıma başlanmıştır.” dedi.
Dokuz Eylül Teknoloji Geliştirme Bölgesi – DEPARK milli rüzgar türbin üretiminde güçlü işbirliği adımları atmak için MİLRES Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş.’den hisse alarak ortak oldu. Böyle MW güç seviyesinde Üniversite-Sanayi İşbirliği resmi ortaklığı başladı.
Değerli MİLRES yatırımcıları, önümüzdeki hafta içinde 1000 kW SOMA-RES Projemize ait ilk faz çalışması için sahada olacağız. Bu konuda emeği geçen tüm değerli mühendis, teknisyen ve ustalarımıza teşekkürlerimizi sunarız. Tamamen öz kaynaklarla ortaya çıkan değerli bir çalışmadır. Sistem hem lityum bataryalara, hem de süper kondansatörlere enerji depolamayı da içerecek şekilde ilerlemektedir. Yerlilik oranı %90 olarak hedeflenmiştir. Yazılım ve teknoloji de tümüyle millidir.
Milli türbin üretiminde başarılı bir teknik iş birliği
MİLRES Rüzgar Enerji Sistemleri AŞ milli bir teşebbüstür. Bu milli teşebbüs, ürettiği ve üreteceği ürünlere TSE ve Türk Loydu ile IEC 61400 standardında sertifikalandırma sağlayabilmektedir. İlk başvurumuz 2007 yılı TSE Gebze kampüsü olup, belgelendirme 2017 yılında olsa da artık hep ileriye bakıyoruz.
Yenilenebilir Enerjiye dayalı her üründe olduğu gibi rüzgar türbinleri de ürettiği enerji kadar yatırımını geri öder. Bunun için de yatırımcı doğal olarak garanti ister. Standartlar sadece üretim kalitesini sağlamaz, ürünün çevre ve insan için güvenliğini de sağlar. Yangın, deprem, yıldırım gibi olaylar, yatırımın son bulmasına yol açan çok yıkıcı olayalardır. Bir ürünü ne kadar iyi modellerseniz modelleyin, standartlar uygulama, test olmadan o ürünü belgelendiremez.
Allianz Teknik, ülkemizde deprem ve yangın açısından, ürünlerin testinin yapılabileceği akredite tek laboratuvar olarak yeni faaliyet geçmiş ve çok önemli bir ihtiyacı karşılamıştır. İşte bu bağlamda da MİLRES Rüzgar Enerji Sistemleri A.Ş., hem mevcut türbinlerini hem de sertifika sürecindeki türbinlerini Allianz Teknik ile iş birliği içerisinde çalışarak bu yıkıcı olaylara karşı tedbir alacak ve hazır hale gelecektir.
Türbinler modellenerek 10 G şiddetinde etkilere kadar yüklenebilen test ortamlarında doğrudan deprem yükseklerine maruz bırakılacaktır. Türbin aksamları da bu laboratuvar da test edilerek zayıf yönler tespit edilecek, geliştirilerek belgelenmesi sağlanacaktır.
Allianz Teknik ve MİLRES yöneticileri Ülkemizde milli türbin üretiminde başarılı bir iş birliğine adım atarak ülkemizde yine bir ilki başarmak üzere buluştular. Bu iş birliği ile milli türbinde deprem ve yangın konularında belgelendirme sağlanmış olacaktır.
Bu çok önemli iş birliği MİLRES’in türbinlerinin de yurt dışında sigorta kapsamında satılmasını, yurt içinde de yabancı finans fonlarından istifadesini sağlayacaktır. Türbinlerin deprem ve yangına dayanıklı olmaları sağlanacak bu belgelenecektir. Belge sonucunda en geniş kasamda sigortalama en ekonomik şekilde sağlanacaktır.
Ülkemizde ilk yerli türbin sigortalaması Bursa Belediyesi’ne ait Poyra 300 türbinde sağlanmıştır. Sigortalama çalışması 2016 yılında bugün MİLRES ortağı olan Kotra Sigorta Acenteliği tarafından yapılmıştır. Bu anlamda Türkiye tarihindeki ilk çalışmadır. Sektörün, kamunun halen görmezden geldiği bu durum ülkemizdeki ilk sertifikaya bağlı yapılmıştır. Tüm bunların dikkat çekeceği taçlanacağı yer MİLRES olacak.
RÜZGÂR ENERJİSİNDE DOĞRU BİLİNEN YANLIŞLAR
Özellikle yaz aylarında her tatile çıkanların bolca gördüğü ve çeşitli tahminler ve kulaktan dolma bilgilerle bolca yorum yaptığı rüzgâr türbinleri o devasa görüntülerinin altında aslında dünyamız ile ilgili en çevreci hareketlerden birini barındırmakta. Artık fosil yakıtlardan ivedilikle kurtulmamız gerekirken halâ rüzgâr enerjisi için şehir efsaneleri ortalık bulandırılmakta.
Bu yazımızda elimizden geldiğince ana bilgileri verip doğru zannedilen yanlışları aktaralım istedik.
Bir türbinin ortalama kanat çapı 60 ile 100mt civarındadır. Yerden kule yüksekliği de 65 ile 120mt arası değişiklik gösterebilir. Tabii ki bu rakamlar çevre koşullarına göre değişir. Ülkemizde yerden 50 m yükseklikte ve 7.5 (m/s) üzeri rüzgâr hızlarına sahip alanlarda kilometrekare başına 5 MW gücünde rüzgâr santralı kurulabileceği kabul edilir.
Rüzgar türbinleri kendilerini korurlar. Belli rüzgâr hızının altında (3-4m/s) ve belli rüzgâr hızının üzerinde (90-108m/s) türbin çalışmayı durdurur. Ülkemizdeki rüzgar rejimi türbin kurulumuna son derece uygundur.
Şimdi doğru bilinen yanlışlar kısmına geçebiliriz.
1.YANLIŞ: Rüzgâr türbinlerinin insan sağlığına zararlı elektromanyetik radyasyon yaydığı iddia ediliyor.
DOĞRUSU: Elektromanyetik radyasyona sebep olacak kısımlar elektrik jeneratörü ve trafolardır; bunların yaydığı manyetik radyasyon da son derece düşük ve çok az bir alanda etkilidir. Bu trafolar ve jeneratörler çevremizde her yerde zaten kullanılmaktadır. Yapılan ölçümler bu parçaların sebep olduğu manyetik radyasyonun türbinin tabanına geldiğimizde bile ihmal edilebilir şekilde düşük olduğunu gösteriyor. İlla radyasyon için endişe edilecekse bunun için saç kurutma makinelerini konuşmak daha doğrudur.
2.YANLIŞ: Rüzgâr türbinleri elektronik aletlerin çalışmasını engeller.
DOĞRUSU: Kanatlar manyetik dalgaları etkilemez ama engelleyebilirler. Bu da kısa mesafeler için geçerlidir. Kulenin içindeyken telefon çekmeyebilir; fakat 20 metreden uzakta telefon ve telsiz gibi cihazların çalışmalarında bir sorun yaşanmaz.
3.YANLIŞ: Rüzgâr enerjisi santralleri olan yerde tarıma zarar verir.
DOĞRUSU: Tam tersine rüzgâr enerjisi santralleri kurulu olduğu alanın yalnızca yüzde 1’ini işgal eder. Alanın geri kalanı tarıma kullanılabilir. Rüzgâr türbinleri sıfır atık olduğu için topraklar, göller ve akarsular temiz kalır. Su da kullanmadığı için tasarruf edilen su, tarıma ve insanların kullanımına kalır. Oysa termoelektrik santrallerde her gün binlerce ton su tüketilir.
4.YANLIŞ: Rüzgâr enerjisi santralleri gürültülüdür.
DOĞRUSU: Bir rüzgâr türbini 300 metrelik bir mesafede artık en fazla bir buzdolabı kadar gürültü yayar. Sessiz kırsal bölgelerde esen rüzgârın sesi, genellikle türbinlerin sesinden daha yüksektir. Yine de ÇED raporlarına bakılarak muhtemel rahatsızlıkların önlenmesi için rüzgâr türbinlerinin civardaki yerleşim yerlerinin uzağına kurulması önceliklidir.
5.YANLIŞ: Rüzgâr enerjisi kuş ölümlerine yol açar.
DOĞRUSU: Her rüzgâr enerji santrali Çevresel Etki Değerlendirmesi raporlarının incelenmesi sonucunda kurulur. Göç güzergahları gibi büyük kuş ya da yarasa gruplarını çeken bölgelere kurulmamasına büyük özen gösterilir. Toplam türbinlerin her yıl ölen tüm kuşların yalnızca yüzde 0.01-0.02’sinin direkt ölümünden sorumlu olduğu hesaplanmıştır oysa kara araçları bu ölümlerin kat be kat fazlasına sebep olmaktadır.
6.YANLIŞ: Türkiye rüzgâr enerjisinden faydalanmak için yeterli rüzgâra sahip bir coğrafya değildir.
DOĞRUSU: Almanya Rüzgâr Enerjisi Enstitüsü DEWI’nin verilerine göre ülkemizin rüzgar potansiyeli İspanya’nın rüzgar potansiyeline eşdeğer. İspanya ise Avrupa’da rüzgâr santrali kurulu gücüne sahip ülkeler arasında Almanya’dan sonra ikinci sırada yer alıyor.
7.YANLIŞ: Rüzgâr enerjisi kesintisiz bir güç kaynağı olamaz.
DOĞRUSU: Türkiye’nin rüzgâr haritası ülkemizde yılın neredeyse tamamında rüzgâr enerjisinden elektrik üretilebileceğini gösteriyor. Ülkemizin son rüzgar türbin kurulu gücü 8700 MW olup bu binlerce türbin sorunsuz olarak enterkonnekte sisteme bağlıdır. Bunun dışında teknoloji gelişmektedir ve enerji depolama kapasitesi saatlik üretimin ortalama 6 katı civarında oluşturulduğu takdirde başka hiçbir enerji desteğine ihtiyaç duymadan enerji üretebilir.
Yerli ve Milli silahların gündemde olduğu şu günlerde, rüzgar türbin üretimi alanında, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) yerli bir firma olan Northel Elektromekanik’e, rüzgar türbinlerinin standardını belirleyen TS EN 61400-1-22 belgesini verdi.
Yerli ve Milli silahların gündemde olduğu şu günlerde, rüzgar türbin üretimi alanında, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) yerli bir firma olan Northel Elektromekanik’e, rüzgar türbinlerinin standardını belirleyen TS EN 61400-1 ve 22 belgesini verdi.
Yüzde 100 yerli teknoloji, tasarım ve tümü yerli hammadde kullanılarak üretilen 0,3 MW gücündeki türbin TS EN 61400-1 ve 22 belgesini alan ilk milli rüzgar türbini oldu. Alınan bu belge ile ilk milli ve yerli rüzgar türbini belgelendirilirken, proje sürecinde TSE ninde Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) tarafından akredite edilmiş olması sektör tarafından heyecan ile karşılandı. Böylece uluslararası normlar ile denklik sağlanmış oldu.
2016 yılının ilk çeyreğinde başlayan belgelendirme sürecinde türbinin tüm parçalarının tek tek onaylandığını belirten Northel Elektromekanik Baş Tasarımcısı ve Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Cem Yalçın, Bir ülkede tasarlanan ve üretime hazır duruma getirilen ürünler o ülkenin ulusal belgelendirme kurumları tarafından tasarım ve üretim sırasında belgelenmişse o ürün millidir. Bunun dışındaki üretimler lisansla üretilen yerli üretimlerdir. Bu amaç doğrultusunda belgelendirme kurumlarımız belgelendirme yapacakları konularda uluslararası akredite olmalıdırlar. Milli belgelendirme kurumlarımızdan Türk Loydu’ndan sonra Türk Standartları Enstitüsü de bu süreç sonunda TÜRKAK tarafından akredite edilmiştir” dedi.
Enerjide millileşme
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Berat Albayrak’ın enerjide millileşme vurgusunun sektör için derin bir anlamı olduğunu belirten Cem Yalçın, “2003 yılından beri rüzgar türbin tasarımı ve üretimi yapıyoruz ancak bu süreçte ilk defa Milli üretimin bu derece samimiyetle desteklendiğini görüyoruz. Sayın Bakanın hedeflemiş olduğu MW ve üzeri güçlerde türbinlerin seri üretimine, 2019 yılı ilk yarısında başlayacak şekilde hazırlanıyoruz. Almış olduğumuz belge ile sektörün önündeki büyük bir engeli de kaldırdık. Yerli üretime verilen destek sürdürülebilir bir hal alırsa, özellikle MW altında üretim yapan firma sayısı da çoğalacaktır. Tarımda, belediyelerde, enerji kooperatiflerinde, kamu işletmelerindeki pazar büyüklüğü ülkemizde onlarca türbin şirketine iş sağlayacak kapasitededir. Teknoloji bu alanlarda gelişecektir. Böylece birçok yerli firma Amerika Birleşik Devletleri, Orta Amerika ve Afrika gibi dış pazarlara da yönelerek, enerji sektöründe ürün çeşitliği sağlanacak, ihracatın da önü açılmış olacaktır” dedi.
Rüzgâr enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır. Enerji üretiminde fosil kaynaklardan vazgeçip Rüzgâr enerjisi gibi yeşil enerji kaynaklarına neden yönelmemiz gerektiğini şöyle özetleyebiliriz:
